We vernieuwen alles, maar boeken we vooruitgang?

Onze huidige maatschappij draait om vernieuwing. Er worden continue dingen uitgevonden. Van iPads tot marslanders en van kweekvlees tot nieuwe fruitsoorten – alles wordt vernieuwd. Deze vernieuwingen krijgen keer op keer een warm welkom omdat “vernieuwingen goed zijn”. En inderdaad, het is fijn om constant bereikbaar en online te zijn, om met het vliegtuig binnen een dag aan de andere kant van de wereld te zijn en om allemaal nieuwe smaken te proeven. Ook verspilling is de gewoonste zaak van de wereld geworden. Waar men vroeger een heel leven lang met hetzelfde kloffie deed, kopen we nu elk seizoen een paar nieuwe outfits. De vraag die gesteld moet worden is of deze vernieuwingen goed voor ons zijn.

Plato

De eerste bekende criticus van vooruitgang was Plato. Hij zei dat in een democratie mensen zo vrij zijn dat ze onnodige verlangens krijgen: luxe eten, mooie versiersels aan hun kleding, enzovoort. In de tijd dat mensen niet zo vrij waren, had men deze verlangens nog niet. Men was tevreden met weinig en had genoeg aan simpel eten en simpele kleding. Onnodige verlangens waren er simpelweg niet.

Meer verlangens, meer spullen, meer werken

Hoe meer verlangens mensen hebben, hoe meer mensen er moeten werken om die verlangens te kunnen realiseren. Als we allemaal genoeg hadden aan een klein hutje, drie simpele maaltijden per dag en een boek, dan zouden er minder mensen hoeven te werken om aan die behoeftes te voldoen. Dat we een 38-urige werkweek hebben is eigenlijk bizar.

Stel dat…

Stel dat we genoegen zouden nemen met zo’n simpel leven; er zou minder eten geproduceerd hoeven te worden, minder kleding, minder elektronica: eigenlijk minder van alles. Dan zouden we allemaal een paar uur per week hoeven te werken om aan alle behoefte te kunnen voldoen. We hebben vrijwel de hele dag om aan onszelf, familie, vrienden en hobby’s te besteden.

Ga eens na waarvoor je werkt. Werk je voor geld? Om woonruimte, eten en drinken te kunnen betalen? En zou het niet zo moeten zijn dat ons leven draait om familie, vrienden en onszelf en dat werk op de tweede plek komt?

Geen utopie

Een samenleving die draait om onszelf en onze medemens is niet zo moeilijk te creëren. De enige voorwaarde is dat we genoegen moeten nemen met minder materiële dingen en dat er minder concurrentie zal zijn. Ik heb dat er ruimschoots voor over. Ik zie niet in waarom we financiële dienstverleners, reclamebureaus, managers, magazijnmedewerkers, lopende-band-werkers nodig hebben als zij daardoor zo ontzettend weinig tijd overhouden om te genieten van het leven.

We zijn meer tijd kwijt met geld verdienen om ons huis te betalen dan dat we in ons huis wonen. We zijn meert tijd kwijt met geld verdienen om luiers te betalen dan dat we voor onze kinderen kunnen zorgen. We hebben in onze maatschappij vaker een burn-out, depressie of andere psychische aandoening veroorzaakt door drukte en concurrentie in ons leven dan mensen in welke maatschappij dan ook. Dit terwijl genieten het belangrijkste is in het leven en alles daar ondergeschikt aan moet zijn.

“Man is born free; and everywhere he is in chains”

Advertenties