‘De Strijd’ – Aflevering 1: De Fabriek

Aflevering 1: De Fabriek

‘Hogere lonen zodat ze kleren kunnen kopen en op vakantie kunnen. 8 urige werkdag en uitkeringen’

‘gouden eeuw van de arbeider’

Ouderwets werk is ambachtelijk werk

EIlermark textielfabriek in Twente

Van Heek-fabriek in Losser is een van de weinig nog overgebleven Twentse textielfabrieken.
Heden ten dag, 2016, is er slechts één arbeider per 20 machines nodig, vrijwel volledig geautomatiseerd.

Textielfabrieken ontstaan vanuit de volksnijverheid (thuiswerken): boeren woven zelf al thuis. Dit gebeurde in opdracht van handelaren uit de stad zoals Almelo of Enschede. Industrialisatie bereikt Nederland vanuit Engeland, België en Duitsland.

In Almelo komt de eerste Nederlandse textielfabriek. Rond 1870-80 kwam textiel op gang. De landbouw lag op z’n gat dus veel mensen wilden in de fabrieken werken voor meer loon.

Mensen wooneden om de fabriek heen en gingen in de pauze naar huis. Alle klompen over de stenen. Het ‘klompenbaljaton’ is een tekst van Troelstra.

Gerrit Jan van Heek was een grote textielbaron. Begon met 29 wevers, 60 weefgetouwen. In 1910 de grootste werkgever/fabriek van Nederland met 2.639 werkers. In 1865 kocht hij een groot landgoed.

Textiel in Twente, Leiden en Brabant.

Haven van Rotterdam breidt uit.

Aardewerkenfabrieken in Regout in Limburg.

Steenfabrieken langs de rivieren.

Stork in Enschede, Philips in Eindhoven.

Strokarton industrie in Groningen. In de fabriek, ook jonge jongens van 15. Blokken van 25 kilo dragen. In de nacht af en toe naar de fabriek voor een reparatie à nachturen dubbel betaald, geld kon je goed gebruiken.

Woningen in de Jordaan (Volksmuseum Het Schip). Geen stromend water, geen elektriciteit, poepdoos, 2,5 bed, 6 kinderen 16m2.

Dagarbeid à als je voor de poort geen werk kreeg had je geen geld en dus geen eten.

Film Daens over kinderarbeid. Kinderarbeid bij spinmachines. Scheltema, spinnerij gebruikte veel kinderen.

1887 parlementaire enquête over kinderarbeid. Honderden kinderen worden geïnterviewd: om 04:00 opstaan, naar het werk, thuiskomen, wassen, naar bed. ‘We hebben een tijd lang ’s nachts moeten werken. En ik kan u onder ede verklaren, dat het niet vol te houden was door de warmte van het gas. Het drinkwater is slecht en we mogen niet naar buiten, dan betalen we boete.’

Lopende band van Henri Ford: eerst duurde het maken van één auto 12 uur, met lopende band 1,5u. Inmiddels komt er bij een autofabriek die ze laten zien elke 58 seconden (!) een auto van de lopende band.

De Zaanstreek kampt eind 19de eeuw met een verouderde windmolenindustrie. In 1886 opent Ericus Verkade een stoombrood- en beschuitfabriek in Zaandam. Hier komen vooral vrouwen te werken: de meisjes van Verkade.

Heemaf in Hengelo maakte elektronische apparaten zoals stofzuigers en radio’s. Een stofzuiger kostte f90,- daar moest een arbeider een aantal weken voor werken.

Industrialisatie zorgde voor verbetering van het leven.

Eind jaren ’60 vertrekt de textielindustrie naar lagelonenlanden zoals India, Pakistan en Bangladesh. Die worden nog steeds gebruikt.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s