‘De Strijd’ – Aflevering 3: De Revolutie

Aflevering 3: De revolutie

Opstand in Finsterwolde, noordoost Groningen. Tjerk Luitjes predikte daar revolutie eind 19de eeuw, 1892. Er was een landbouwcrisis, weinig en slecht werk. Absolute armoede. Tjerk Luitjes wilden deze mensen wel gaan organiseren.

Ze boden de politie en burgemeester een petitie aan. Burgemeester wilde hem niet aannemen, toen hebben ze hem letterlijk door z’n strot geduwd. In de krant van Luitjes stond een recept voor dynamiet.

In 1892 besloot de regering in Den Haag om heel Groningen te bezetten. Marechausseekazerne en huzaren naar Groningen. Samenscholingsverboden, verbod van vergadering, geen grote openluchtbijeenkomsten.

Karl Marx schreef Het Kapitaal in Zaltbommel. Meneer Philips heeft alle exemplaren van een boek over de relatie tussen Marx en Philips opgekocht en afgedwongen dat er geen nieuwe werd gedrukt.

Voormalig dominee Ferdinand Domela Nieuwenhuis. Domela richtte de krant Recht Voor Allen op.

Tjerk Luitjes wil dat de Sociaal Democratische Bond (waar ook Domela bij zit) dat ze nooit meer verkiezingen willen. Troelstra wil juist wel nog in het parlement blijven. Troelstra won. Dit debat was in 1893 (voor de breuk in Rusland?).

In 1894 wordt de SDAP opgericht door o.a. Troelstra.

(Een absurde scene met Hans Spekman van de PvdA die ‘trots’ zegt te zijn op het feit dat zijn oma’s elkaar miskramen hebben gegeven met breinaalden zodat ze maar twee kinderen kregen en die goed op konden voeden. ‘Zo hebben ze zich omhoog gewerkt’)

Op initiatief van de SDP in Amsterdam is in 1889 een koor opgericht: de stem des volks. Dat werd een landelijke beweging met uiteindelijk meer dan 350 koren.

Het lied De Internationale werd zelfs door populaire volkszangers als George Hofmann gezongen en opgenomen.

Hendrik Meijer, anarchist, verlaat Twente en gaat naar de VS in 1907. Zet daar een kruidenierszaak op, nu een 14miljard dollar bedrijf.

Eerste Wereldoorlog. Nederland is neutraal, maar de spanning en armoede nemen toe. Vrouwen komen in opstand – het Aardappeloproer in zomer van 1917 in de Jordaan en de Eilanden. Veel schaarste, zoals aardappelen, het standaard eten van de arbeiders. Er was wel wat rijst, maar dat vonden ze niet zo lekker. Er werden aardappelen geëxporteerd en gegeten door de rijken. Toen de vrouwen geen aardappelen meer konden vinden, gingen ze ernaar op zoek. Op een dekschip vonden ze aardappelen die bestemd waren voor soldaten. Ze deelden de aardappelen uit door de gehele buurt. Het leger werd eropaf gestuurd en begon te schieten. Negen jongens worden gedood.

Al vier jaar lang zijn Nederlandse soldaten gemobiliseerd. Er komt een muiterij op legerplaats De Harskamp in Harskamp in oktober 1918. Barakken vlogen in brand. Leek het begin van de Nederlandse revolutie. De gevestigde orde was bang dat het een revolutie werd. Ze werden bang dat de soldaten niet bereid zouden zijn om een oproer neer te slaan. Troelstra zag dit als een goed signaal.

Rechtse politici en kapitalisten starten hun eigen privé legers. De Vrijwillige Landstorm bijvoorbeeld – als alternatief voor het leger. Een dienstplichtig leger is wellicht niet betrouwbaar.

Twee weken na de opstand in de Harskamp roept Troelstra de revolutie uit in het parlement. Op 12 november 1918 eist hij namens de arbeidersklasse de macht op. ‘De dwang die wij willen uitoefenen in de dwang van de staatsmacht in onze handen. De heerschappij van de socialistische arbeidersklasse over de Nederlandse staat.’

Het eisenpakket van Troelstra begon met demobilisatie, goede voedselvoorziening, invoering van 8-urige werkdag, vrouwenkiesrecht, afschaffen van de Eerste Kamer. Dat was eigenlijk niet zo revolutionair, maar wel van belang voor alle werkers.

De volgende dag wordt de oproep gehoord. Militairen nemen strategische posities in. Een massa van duizenden communisten, anarchisten en socialisten stroomt samen in Amsterdam. Ook matrozen en soldaten zijn van de partij.

Hippe: ‘Na afloop van een grote vergadering in de Diamantbeurs komt er een grote demonstratie.’  Met duizenden mensen, waaronder 500 soldaten naar de Sarphatistraat om naar de Oranje Nassaukazerne te gaan, daar zat de voorzitter van de soldatenraad gevangen. Toen jonge jongens de kazerne beklommen werd er geschoten op hen, de jongens vielen tegen de grond. Drie jongens worden gedood.

De SDAP reageert verdeeld op Troelstra’s revolutiepoging. Oudegeest en Vliegen, voormannen NVV en voorzitter SDAP vonden dat ze moesten matigen en alleen het hervormingsprogramma moesten volgen.

Een paar dagen later grote mensenmassa op het Malieveld. Koningin Wilhelmina en prinses Juliana waren er. Mensen die zogenaamd spontaan de kar gingen trekken in plaats van de paarden, dit was geregisseerd.

Na de revolutiepoging van Troelstra wel geleid tot veel ingewilligde eisen.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s